Ostroga piętowa to potoczna nazwa zespołu przeciążeniowego rozcięgna podeszwowego. Rozcięgno jest silną, włóknistą strukturą, która stabilizuje całą stopę łącząc mechanicznie piętę z palcami stóp. To właśnie dzięki niej podtrzymywany jest prawidłowy łuk stopy, a kości nie rozsuwają się podczas chodzenia. Jednak kiedy rozcięgno zostanie przeforsowane i przestaje spełniać prawidłowo swojej funkcji… zaczynają się problemy.

Czym są ostrogi piętowe?

Nazwa nasuwa wyobrażenie kowbojskich ostróg, czyli metalowych, ostro zakończonych nakładek na buty, których celem było pobudzenie konia szybkim i ostrym dźgnięciem do szybszego biegu.

Takie same odczucia może spowodować jednostka chorobowa nazywana ostrogą piętową, która utrudnia (a w końcu może całkowicie uniemożliwić) swobodny chód. Ból pięty przy chodzeniu zazwyczaj pojawia się w podeszwowej części pięty, w okolicy guza piętowego i niejednokrotnie jest bardzo dokuczliwy.

U pacjentów skarżących się na ból w okolicy pięty najczęściej (choć nie u wszystkich) rozpoznaje się tak zwany entezofit, czyli narośl kostną. To właśnie ona stanowi ostrogę piętową.

Przyczyny jej powstania mogą być różne, jednak mechanizm za każdym razem jest taki sam. Ostroga piętowa powstaje poprzez silne, długotrwałe pociąganie rozcięgna podeszwowego w okolicy guza piętowego. W tym miejscu znajduje się również przyczep mięśni zginaczy krótkich palców, dlatego ból nasila się podczas stania na palcach.

U kogo występuje ostroga piętowa?

Zespół przeciążeniowy rozcięgna podeszwowego stwierdza się u około 7-14% populacji powyżej 65 roku życia. Natomiast u osób uprawiających sport, dolegliwości świadczące o chorobie występują u 8% grupy.

Na ostrogę piętową bardziej narażone są osoby, które nadmiernie obciążają stopy podczas chodzenia i biegania. Okazuje się jednak, że długotrwałe stanie może mieć podobne konsekwencje.

Dlatego pracownicy, którzy każdego dnia wiele godzin spędzają na nogach powinni zastosować odpowiednią profilaktykę, by uniknąć negatywnych i bolesnych skutków. Większe obciążenie jest także u osób mających nadwagę.

Oprócz czynników zewnętrznych, wpływ na rozwój lub wystąpienie choroby mają również te wewnętrzne. Należą do nich: ograniczony zakres ruchów w stawach skokowym i stopy, nieprawidłowe ustawienie kości piętowej w stosunku do kości skokowej.

Mięśnie również odgrywają tutaj dużą rolę. Choć mogłoby się wydawać, że mięsień brzuchaty łydki nie ma nic wspólnego ze stopą, to jednak jego nadmierne napięcie może doprowadzić do przeciążeniowego zapalenia powięzi.

To samo dotyczy osób z charakterystyczną stopą płasko-koślawą, która ze względu na swoją dużą sztywność powoduje automatycznie większe (i nierównomierne) napięcie po podeszwowej stronie stopy.

 

Typy ostróg piętowych

Ostroga piętowa dolna

Najczęściej występujące schorzenie wśród ostróg, o bardzo charakterystycznych objawach. Za przyczynę uznaje się zwyrodnienie guza piętowego, które wywołuje stan zapalny powięzi podeszwowej i ból. Sprzyja temu podeszły wiek, degeneracja kostno-stawowa, przebyte kontuzje, uprawianie sportu o wysokiej intensywności i przykurcz mięśni łydki.

Ostroga piętowa górna

Charakteryzuje się ostrym, uciążliwym i kłującym bólem na górnej powierzchni pięty. Ostroga jest skierowana w stronę ścięgna Achillesa i to właśnie ono jest przyczyną choroby. Pacjent z niewyleczonym zapaleniem ścięgna ma znacznie większe predyspozycje do wystąpienia górnej ostrogi. Należy pamiętać, że poradzenie sobie z zapaleniem pozwoli co prawda na zatrzymanie procesu dalszego wapnienia ostrogi, jednak nie cofnie powstałych już zmian.

Bez względu jednak na rodzaj ostrogi, należy niezwłocznie zgłosić się do specjalisty, by wdrożyć odpowiednie leczenie i zapobiec narastaniu ostrogi i dalszej degeneracji powięzi. Skutecznie dobrana forma rehabilitacji znacznie poprawi stan stopy i przywróci jej dawną sprawność i swobodę ruchów eliminując przy tym dokuczliwy ból.

Jak wygląda ostroga piętowa? Zdjęcia

 

Pacjent zgłasza się do specjalisty najczęściej sam ze względu na przedłużające się i nieprzyjemne objawy w postaci bólu w okolicach pięty. Następnie specjalista zbiera dokładny wywiad i przeprowadza wstępne badanie palpacyjne (czyli tak zwane badanie dotykiem – poprzez ucisk sprawdza w którym dokładnie miejscu występuje ból lub dyskomfort). Następnym etapem jest skierowanie na badanie RTG. Zdjęcie wykonywane jest najczęściej w projekcji bocznej. Dopiero po dokładnej analizie uzyskanych wyników, można stwierdzić bądź wykluczyć ostrogę piętową.

ostroga piętowa zdjęciaCzym się charakteryzuje i czego szukać na zdjęciu rentgenowskim?

Na obrazie RTG w wielu przypadkach stwierdza się charakterystyczną narośl kostną, która swój początek ma na powierzchni guza piętowego i biegnie ku przodowi, w stronę palców. Mowa tu oczywiście o ostrodze dolnej. Jeśli u pacjenta wystąpi ostroga górna, to będzie biegła ku górze. Oczywiście może zdarzyć się tak, że u jednej osoby wystąpią oba typy ostróg.

Narośl może być większa lub mniejsza, w zależności od stopnia zaawansowania choroby, jednak każdy dodatkowy cień na zdjęciu rentgenowskim uznawany jest za patologię i podejmowane są odpowiednie kroki, by się nie rozwijała.

Oprócz RTG wykonuje się również USG ortopedyczne w celu potwierdzenia diagnozy i uwidocznienia stanu zapalnego. Nie u wszystkich pacjentów wystąpi bowiem ostroga, co nie wyklucza zespołu przeciążeniowego rozcięgna podeszwowego. Niekiedy konieczny jest także rezonans magnetyczny. Wszystkie te badania pozwalają na dokładne określenie stanu powięzi, sprawdzenie jej grubości, rodzaju uszkodzenia i wykryciu narośli kostnej.

Ostrogi piętowe – przyczyny

Oczywiście główną przyczyną występowania ostrogi jest styl życia i charakter pracy. Długotrwałe obciążanie powięzi stopy czy to poprzez sport, czy wielogodzinne stanie może doprowadzić do zwiększonego napięcia i tym samym – do choroby. Co się jednak dzieje w środku stopy?

W przyczepie bliższym rozcięgna podeszwowego, w okolicy guza kości piętowej dochodzi do mikropęknięć, które zapoczątkowują zapalne tło i dalszą, wtórną degenerację włóknistej struktury. Rozwijający się stan zapalny prowadzi do odkładania się złogów wapiennych i powstania narośli.

Do najważniejszych przyczyn powstawania ostrogi piętowej należą:

  • sporty obciążające stopy

  • stojąca praca

  • bieganie lub chodzenie po twardym podłożu

  • źle dobrane obuwie

  • buty na wysokim obcasie

  • koślawość stopy lub płaskostopie

  • wiek powyżej 65 roku życia

  • nadwaga

  • nieprawidłowe ruchy w obrębie stawów skokowych i stopy

Ostroga piętowa – objawy

Na samym początku choroba może nie ujawniać się pod postacią bólu i pacjent często nie wie o jej istnieniu. Jednak z biegiem kolejnych dni, dalszego przeciążania rozcięgna i pojawienia się stanu zapalnego – pojawia się bolesność pięty, która staje się na tyle uciążliwa, że konieczne jest zgłoszenie się do lekarza.

Najbardziej charakterystycznymi objawami ostrogi piętowej są:

  • ból poranny – umiejscowiony jest zwykle na podeszwowej stronie stopy w centralnym miejscu lub bardziej przyśrodkowo guza kości piętowej.

  • ból po dużej aktywności fizycznej

  • nasilenie bólu przy stawaniu na palcach, chodzeniu na boso lub po twardym podłożu

  • obrzęk pięty

  • zaczerwienienie pięty

  • tkliwość podczas chodzenia

Różnica w objawach między ostrogą piętową dolną a górną

Typ dolny ostrogi jest typowy i zazwyczaj objawia się charakterystycznymi symptomami. Przede wszystkim zauważa się ograniczoną swobodę ruchów oraz obniżoną jakość życia ze względu na nieustanny ból pięty przy chodzeniu.

Choroba może się rozwinąć do tego stopnia, że każdy krok będzie bolesny. Czasem nawet dochodzi do tak silnych doznań, że chory przebudza się w nocy ze względu na uciążliwe dolegliwości.

Częstym objawem jest obrzęk, który powstaje na skutek stanu zapalnego. Choć nie jest tak dokuczliwy jak ból, to jednak może utrudniać poruszanie się, a nawet ubranie buta.

Typ górny charakteryzuje się bólem podczas wykonywania ruchów związanych z pracą ścięgna Achillesa. Mogą się pojawić problemy z zakładaniem obuwia, ponieważ podczas wykonywania tej czynności nie tylko dochodzi do naciągnięcia rozcięgna podeszwowego (w którym jest stan zapalny), ale także uciska się ścięgno Achillesa, co wywołuje ból.

Diagnoza

Lekarz na podstawie wywiadu, badania palpacyjnego oraz zdjęcia RTG jest w stanie z dużym prawdopodobieństwem stwierdzić ostrogę piętową. Co należy sprawdzić?

  • ocena ustawienia całego ciała

  • oglądanie stopy podczas obciążenia

  • ocena sprawności stawów kończyny dolnej w pozycji stojącej i w czasie chodzenia

  • badanie palpacyjne podeszwowej strony stopy – od guza kości piętowej aż do pierwszych paliczków palców. Może to dawać nieprzyjemne odczucia, ponieważ ostroga piętowa cechuje się bolesnością podczas ucisku

  • badanie palpacyjne łydki

  • sprawdzanie zakresu ruchów w stawach stopy, skokowym i biodrowym

Uniwersalne objawy

Niestety, objawy opisane powyżej nie są specyficzne względem choroby. Niemalże identyczny obraz kliniczny przedstawia wiele innych schorzeń. Bolesność, zaczerwienienie czy obrzęk mogą także wskazywać na zapalenie kaletki podpiętowej czy kaletki dodatkowej. Obie choroby można zróżnicować za pomocą badania USG.

Kolejną jednostką chorobową, która wlicza się do grona schorzeń o podobnych symptomach jest RZS, czyli reumatoidalne zapalenie stawów. Nie można także wykluczyć dny moczanowej, złamań oraz zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa.

Test specyficzny

Przeprowadzany jest w celu wyeliminowania innych schorzeń i potwierdzenia diagnozy. Dla ostrogi piętowej testem specyficznym jest tak zwany test zgięcia grzbietowego palucha/palców (z angielskiego: windlass test). W badaniu oceniony zostaje poziom napięcia powięzi oraz okolicznych więzadeł.

pstroga piętowa przyczynyJak to wygląda?

Pacjenta prosi się, by stanął boso na specjalnym stołku lub kozetce w taki sposób, by palce chorej stopy wystawały poza brzeg podłoża. Następnie specjalista chwyta za paluch i odgina go w górę oceniając ruchomość i prawidłową pracę stawów i dopytując pacjenta o jego odczucia. Test może bowiem nasilać poziom bólu.

 

Ostroga piętowa leczenie, czyli jak leczyć ostrogi?

Należy tu zaznaczyć, że złogi tworzące charakterystyczny obraz ostrogi na zdjęciu RTG nie są przyczyną wystąpienia choroby, a jedynie skutkiem jej rozwinięcia. Dlatego techniki leczenia skupiają się głównie na poprawie struktury powięzi i stanu jej naciągnięcia.

Trzeba jednak uzbroić się w cierpliwość, ponieważ rekonwalescencja jest długotrwała, a różne formy leczenia nie przynoszą jednakowych efektów u wszystkich pacjentów.

Fala uderzeniowa na ostrogi piętowe – ostrogi piętowe, rozbijanie

Jednym z najbardziej skutecznych i nowoczesnych zabiegów w leczeniu ostrogi piętowej jest fala uderzeniowa (z angielskiego ESWT, czyli Extracorporeal Shock Wave Therapy).

Na czym polega? Metoda wykorzystuje impuls ciśnieniowy, który poprzez specjalny aplikator przyłożony do tkanek trafia do źródła zapalenia. Tkanki poddane są działaniu najpierw wysokiego ciśnienia (przy gwałtownym wzroście), a następnie jego stopniowemu spadkowi wraz z opóźnioną falą ujemnego ciśnienia.

Zabiegi są krótkie (trwają kilka minut). Należy je wykonywać mniej więcej co 5-7 dni. Pierwsze efekty powinny pojawić się już po trzecim zabiegu w postaci zmniejszającego się bólu.

Fala uderzeniowa – skuteczna terapia w leczeniu ostrogi piętowej

Efekty terapii są szybkie i zauważalne. Fala uderzeniowa sprawia, że nagromadzone zwapnienia ulegają rozpuszczeniu, zostaje stymulowana angiogeneza (rozrost i tworzenie się naczyń krwionośnych), polepszony metabolizm tkanek i pobudzenie regeneracji struktury rozcięgna, które ulega miejscowej przebudowie zyskując większą odporność na rozciąganie i obciążenia. Skuteczność metody to aż 80%!

Terapia falami uderzeniowymi  w leczeniu ostrogi piętowej  jest rekomendowaną formą leczenia.

Ostrzykiwanie ostrogi piętowej – blokada na ostrogę piętową

Jeśli podstawowe leczenie zachowawcze (czyli odpoczynek, stosowanie leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych czy noszenie specjalnych wkładek do butów) nie przynosi efektów, lekarz może zlecić podanie blokady sterydowej.

Polega to na ostrzykiwaniu powięzi odpowiednim lekiem o silnym działaniu przeciwzapalnym i przeciwbólowym. Jednakże badania naukowe nie są zbyt przychylne do tej metody ze względu na jej krótkotrwałość i możliwość powikłań. Może bowiem dojść do miejscowej martwicy tkanek, a nawet całkowitego zerwania włóknistej struktury rozcięgna.

Chirurgiczne usunięcie ostrogi piętowej

Obecnie mało praktykowana metoda, jednak wciąż możliwa. Polega na chirurgicznym pozbyciu się narastających złogów na kości piętowej i zszyciu przyczepu powięzi. Operację przeprowadza się tylko w wyjątkowych sytuacjach, ponieważ nie daje idealnych wyników i może powodować nawracanie objawów lub wywołać inne dolegliwości.

Laserowe usuwanie ostrogi piętowej

Metoda podobna do chirurgicznej, jednak wykorzystuje wiązkę światła laserowego w celu rozbicia ostrogi. Niejednokrotnie trzeba wykonać kilkanaście sesji, by skutecznie pozbyć się odkładających się złogów. Laseroterapia wykazuje działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne i regeneracyjne.

 

Ostroga piętowa – rehabilitacja

Fizjoterapia przewiduje wiele metod, które przynoszą pozytywne skutki w leczeniu zespołu przeciążeniowego rozcięgna podeszwowego.

  • Fizykoterapia – obejmują takie sposoby jak: masaż lodem, falę uderzeniową skoncentrowaną oraz radialną, ultradźwięki, fonoforezę, zabiegi wodolecznicze albo laser biostymulacyjny. Wszystkie te zabiegi powodują zmniejszenie dolegliwości bólowych i szybsze gojenie się stanu zapalnego.

  • Zmniejszanie napięcia rozcięgna podeszwowego – w tym przypadku polega to głównie na masażu głębokim stopy oraz terapii punktów spustowych bólu.

  • Zmniejszenie napięcia mięśni łydki – również poprzez masaż lub stosując techniki powięziowe.

Domowe sposoby na ostrogę piętową

Choć nie zawsze są skuteczne i w zależności od stopnia rozwinięcia choroby, mogą być niewystarczające, to jednak warto je zastosować i sprawdzić na własnej skórze ich działanie.

Co można wykonać samodzielnie w domu?

Masaż

Można go wykonać samodzielnie, w domowym zaciszu i o dowolnej porze dnia. Efekt jest natychmiastowy, a mięśnie i powięź widocznie rozluźniona. Wystarczy usiąść wygodnie, oprzeć jedną nogę na udzie drugiej i złapać chorą stopę dłońmi z dwóch stron.

Najlepszym i najwygodniejszym sposobem jest ugniatanie okrężnymi ruchami podeszwy przy pomocy kciuków. Splecione dłonie będą stanowiły dobrą podporę, dzięki czemu nacisk stanie się nieco silniejszy niż podczas wykonywania masażu palcami jednej ręki.

Stopa natomiast zostanie usztywniona. W zależności od intensywności bólu, można zacząć od delikatnego głaskania powierzchni podeszwowej łagodnie przechodząc do coraz to silniejszych nacisków.

Ćwiczenia na ostrogi piętowe

Również mają na celu rozluźnienie mięśni i zmniejszenie napięcia powięzi. Wystarczy wykonywać je kilka minut dziennie np: podczas oglądania telewizji.

Pierwszą propozycją jest toczenie butelki po podłodze gołą stopą. Można zastosować również piłkę do tenisa lub golfa i w ten sposób rolować część podeszwową.

Drugie ćwiczenie polega na umieszczeniu zrolowanego ręcznika na śródstopiu i obustronnym ciągnięciu jego końców w przeciwną stronę. Noga musi być wyprostowana, a jej siła skierowana od ciała na zewnątrz, jakby chciało się ręcznik odepchnąć stopą.

Kolejnym prostym ćwiczeniem, które można wykonać samodzielnie w domu jest rozciąganie łydki. Należy stanąć naprzeciwko ściany, oprzeć się o nią wyprostowanymi rękami, zgiąć jedną nogę w kolanie, natomiast drugą (bolącą) wyprostować i dociskać piętę do podłoża aż do uzyskania optymalnego napięcia całego mięśnia.

Profilaktyka i zapobieganie nawrotom objawów ostrogi piętowej

Na samym początku rozwoju choroby i przy zauważeniu pierwszych symptomów przeciążenia powięzi, wskazany jest odpoczynek. Należy uważać na stopę i nie obciążać jej niepotrzebnie.

Warto zrezygnować (a jeśli jest to niemożliwe  – to chociaż ograniczyć lub zmienić chwilowo dyscyplinę na taką, która mniej obciąża stopy) z uprawianego sportu na jakiś czas i unikać długotrwałego stania.

Kolejnym krokiem jest analiza obuwia. Może się okazać, że buty są źle dopasowane lub zużyte, przez co nieprawidłowo spełniają swoją funkcję. Warto też rozważyć kupno odpowiedniej wkładki, która skutecznie odciąży powięź lub zainwestowanie w ortezę, którą zakłada się na noc.

Kiedy dolegliwości bólowe są duże i uniemożliwiają normalne funkcjonowanie, można zastosować leki przeciwzapalne i przeciwbólowe.

 

Najczęściej zadawane pytania dotyczące ostrogi piętowej

 

Jak pozbyć się ostrogi piętowej?

Leczenie zespołu przeciążeniowego rozcięgna nie jest łatwe i zwykle zajmuje dużo czasu. Jednak stosowanie odpowiedniej profilaktyki, wykonywanie ćwiczeń, i poddawanie się rozmaitym zabiegom sprawią, że ostroga piętowa zniknie albo przynajmniej zostanie złagodzona do tego stopnia, by już nie wywierała negatywnego skutku.

Ważnym etapem zdrowienia i gwarancją, by choroba już nie wracała, jest nauczenie się jak prawidłowo obciążać stopy podczas chodzenia. Służą temu: specjalny trening i dobrane ćwiczenia. Ich wielokrotne powtarzanie doprowadzi do wyrobienia nawyku, który skutecznie zmniejszy obciążenie powięzi podeszwowej stopy.

Skuteczne są również techniki, które mają na celu zwiększenie zakresu ruchu i ćwiczenia skierowane na mięsień brzuchaty łydki.

Regularna rehabilitacja, samodyscyplina i łączenie wielu metod leczenia jest kluczem do sukcesu i pozbycia się ostrogi piętowej wraz z jej uciążliwymi dolegliwościami. Pozwoli także na regenerację włóknistej struktury rozcięgna i zniwelowanie stanu zapalnego.

Jakie zabiegi na ostrogę piętową?

Możliwości jest wiele – od tych mniej inwazyjnych, jakimi są masaże, fizykoterapia i techniki zmniejszające napięcie mięśni stopy i łydki, przez falę uderzeniową i ostrzykiwanie lekami sterydowymi, aż po laserowe i chirurgiczne zabiegi.

Jak złagodzić ból ostrogi piętowej?

Natychmiastowy efekt przyniosą zimne okłady lub kompresy z lodu. Skutecznym sposobem na walkę z bólem jest także masaż i stosowanie odpowiednich ćwiczeń rozluźniających powięź podeszwową stopy i mięśnie łydki.

Co stosować na ostrogi piętowe?

Każdy pacjent jest inny i może inaczej zareagować na konkretną terapię. Dlatego trzeba uzbroić się w cierpliwość i testować wiele metod jednocześnie. Konsultacje z lekarzem pozwolą na indywidualne dobranie leczenia, co przyspieszy proces zdrowienia.

Jeśli domowe sposoby nie są skuteczne – koniecznym jest umówienie wizyty u specjalisty i wspólne podjęcie decyzji o dalszych krokach terapii.

Dagmara Porada – Redaktor medyczny

Studentka kierunku lekarskiego na Śląskim Uniwersytecie Medycznym w Katowicach. Copywriterka z 6-letnim stażem i lekkim piórem. Twórczyni wielu artykułów, opisów i blogów firmowych. Miłośniczka psów i dobrej książki.

 

 

 

Bibliografia:

  1. Fizjoterapia w ortopedii, dr hab. n. med. Dariusz Białoszewki
  2. Ortopedia i traumatologia 2, prof. dr hab. med. Tadeusz Sz. Gaździk
  3. Karolina Stępień, “Ostroga piętowa” https://www.mp.pl/pacjent/ortopedia/choroby-urazy/261120,ostroga-pietowa
  4. Julia Wolin, Ostroga piętowa – objawy, diagnostyka, leczenie https://www.medonet.pl/zdrowie/zdrowie-dla-kazdego,ostroga-pietowa—leczenie-i-objawy-ostrogi-pietowej,artykul,1639803.html
  5. Jan Paradowski, “Ostroga piętowa – przyczyny, leczenie” https://www.sport-med.pl/leczenie/ostroga-pietowa
  6. Boerner E., Porównanie skuteczności działania ultradźwięków w zależności od dawki w leczeniu ostrogi kości piętowej. Acta Bio-Optica et Informatica Medica 3/2009, vol. 15.
  7. Czyrny Z., Obraz USG i histologiczny entezopatii w obrębie pięty, czyli co to są „ostrogi piętowe” i co z tego wynika. J Orthop Surg Rek Res 2 (18) 2010.
  8. Jaźwa i wsp., OCENA SKUTECZNOŚCI WYBRANYCH ZABIEGÓW FIZJOTERAPEUTYCZNYCH U PACJENTEK Z OSTROGĄ PIĘTOWĄ. Young Sport Science of Ukraine. 2013. V. 3, s 260-266.
  9. Koch M. i wsp., Skuteczność terapii pozaustrojową falą uderzeniową w leczeniu ostrogi piętowej. Hygeia Public Health 2014, 49(4): 838-844.
  10. Straburzyńska-łupa A. i wsp., Zastosowanie ultradźwięków w leczeniu tzw. „ostrogi piętowej” w świetle badań własnych. Ortophedia Traumatologia Rehabilitacja 7, Nr 1, 2005, 79-86.
  11. Stokłosa K. „Fala uderzeniowa – podstawy teoretyczne i zastosowanie kliniczne”, Rehabilitacja w Praktyce 2009,1.
  12. Agatowski K. „Doświadczenia codziennej pracy z falą uderzeniową”, Kwartal. Ortoped. 2013,2.
  13. Thomas JL., Christensen JC., Liaison B. i in.: “The Diagnosis and Treatment of Heel Pain” J. Foot Ankle Surg. 2001, 40,5:329-340.
  14. Rompe JD., Kullmer K., Riehle HM. i in.: “Effectiveness of low-energy extracorporeal shock waves for chronic plantar fasciitis”, J. Foot Ankle Surg. 1996, 2: 215-221.
5.00 avg. rating (100% score) - 1 vote