Głód alkoholowy – czym jest, jak się objawia i skąd się bierze?

To właśnie on często odpowiada za nawroty choroby i stanowi jedno z największych wyzwań w procesie zdrowienia osoby uzależnionej od alkoholu. Sprawdź, czym jest i jak objawia się głód alkoholowy, jakie są jego przyczyny oraz w jaki sposób można radzić sobie z tego rodzaju reakcjami organizmu.

Czym jest głód alkoholowy?

Głód alkoholowy to jeden z ważniejszych i bardziej widocznych objawów choroby, jaką jest alkoholizm. Stanowi niezwykle silne i bardzo trudne do opanowania pragnienie spożycia alkoholu, przyrównywane wręcz do uczucia przymusu. W takim przypadku można zatem po części uznać, że ewentualne przyjęcie alkoholu następuje w pewnym sensie impulsowo, nie do końca w ramach świadomej decyzji chorego. Podporządkowanie się uczuciu głodu alkoholowego może skutkować przerwaniem nawet kilkuletniej abstynencji, stąd też nie należy lekceważyć objawów i starać się, na ile to możliwe, przeciwdziałać im.

W tym miejscu należy do tego szczególnie podkreślić, że głód alkoholowy:

• nie jest jedynie chwilową „zachcianką”, a uczuciem mogącym złamać nawet najsilniejszą wolę zachowania abstynencji,
• jest uczuciem o charakterze kompulsywnym (przymusowym), a więc wyjątkowo trudnym do opanowania,
• jest możliwy do występowania na każdym etapie odstawienia alkoholu, nawet po wielu długich latach abstynencji, co czyni go wyjątkowo trudnym przeciwnikiem w walce o zdrowie osoby uzależnionej.

W praktyce oznacza to, że osoba uzależniona od alkoholu, która pozostaje w trzeźwości nawet od wielu lat, zawsze narażona jest na możliwość poddania się głodowi alkoholowemu, ponieważ mechanizmy odpowiedzialne za jego wywołanie nadal tkwią ukryte w układzie nerwowym i mózgu – mogą zatem zostać uruchomione w najmniej spodziewanym momencie.

Skąd bierze się głód alkoholowy u osoby uzależnionej?

Głód alkoholowy nie bierze się znikąd – i chodzi nie tylko o sam fakt występowania choroby alkoholowej. Należy, przede wszystkim, wskazać dwa jego główne źródła– zewnętrzne oraz wewnętrzne.

Wyzwalaczami zewnętrznymi określa się bodźce, które osobie uzależnionej niejako automatycznie kojarzą się z procesem picia, nawet w sposób pośredni. Mogą to być zarówno inni ludzie (z którymi, na przykład, wcześniej spożywany był alkohol), jak i okoliczności (wszelkiego rodzaju spotkania towarzyskie, imprezy, a nawet wakacje spędzane w danym miejscu) czy przedmioty (chociażby takie, jak ulubiony kieliszek czy szklanka do piwa).

Wewnętrzne bodźce są już związane z psychiką chorego i jego uzależnieniem. Głód alkoholowy może wystąpić w momencie dużego wzburzenia, strachu, a nawet radości – innymi słowy różne emocje osoby uzależnionej prowadzić mogą do pojawienia się silnej potrzeby spożycia trunku, który w takich sytuacjach ma zadziałać jak lekarstwo, które pozwoli te uczucia ostudzić i lepiej sobie z nimi poradzić.

Do wystąpienia głodu alkoholowego przyczynia się szereg czynników – tak biologicznych, jak i środowiskowych oraz psychologicznych. Wieloletnie przyjmowanie alkoholu w trwały sposób wpływa na funkcjonowanie mózgu i całego układu nerwowego, które, nawet po wielu latach od zaprzestania picia, nadal działają według mechanizmów wykształconych przez lata uzależnienia (trwale zniekształcony układ nagrody w mózgu może nagle „przypomnieć” sobie, że dana substancja, czyli alkohol, pomaga wyzwolić uczucie ulgi, relaksu czy euforii).

Jak objawia się głód alkoholowy?

Objawy głodu alkoholowego można podzielić na kilka rodzajów, przy czym najczęściej rozróżnia się symptomy natury psychicznej, emocjonalnej oraz fizycznej (które określa się też mianem somatycznych). Oczywiście, ich nasilenie może osiągać do tego różne poziomy i na wiele sposobów się przeplatać, stąd objawy głodu alkoholowego mogą być odmienne u każdego chorego.

Objawy psychiczne głodu alkoholowego:

• występujące natrętne, trudne do odrzucenia myśli o alkoholu i wrażeniu, jakie przynosi jego spożywanie,
• planowanie, w jaki sposób, kiedy i jakiego rodzaju alkohol można spożyć,
• trudności w skoncentrowaniu się na jakichkolwiek innych kwestiach, niż picie alkoholu,
• nadawanie spożywaniu alkoholu idealistycznych cech, kojarzenie tego procesu z wysokim poziomem przyjemności i relaksu,
• błędne racjonalizowanie spożywania alkoholu – na przykład poprzez uznawanie, że jeden drink, piwo czy nawet łyczek nie zaszkodzą, a chory zachowa pełną kontrolę nad piciem.

Objawy emocjonalne głodu alkoholowego

Jak łatwo można się domyślić, wystąpienie głodu alkoholowego wywołuje również silne emocje, które znacząco wpływać mogą na codzienne funkcjonowanie alkoholika. Wśród nich najczęściej zetknąć można się z:

• silnym uczuciem niepokoju,
• napięciem emocjonalnym,
• rozdrażnieniem i wyraźnym zniecierpliwieniem (najdrobniejsze sytuacje są w stanie wytrącić chorego z równowagi),
• impulsywnymi reakcjami,
• wrażeniem pustki, braku czegoś istotnego,
• znacznie obniżonym nastrojem, w ramach którego mogą występować lub pogłębiać się stany depresyjne,
• niechęcią do podejmowania codziennych aktywności (co jest związane z trudnością myślenia o czymś innym, niż sięgnięcie po alkohol).

W przypadku sfery emocjonalnej, to właśnie ona zazwyczaj stanowi dla osoby uzależnionej formę „zapalnika”, prowadzącego bezpośrednio do próby ponownego spożycia alkoholu. Świadomość, że jego przyjęcie jest w stanie złagodzić takie uczucia bywa wyzwalaczem, na który należy szczególnie uważać, będąc w najbliższym otoczeniu chorego.

Objawy fizyczne głodu alkoholowego

Ze względu na możliwą dużą intensywność objawów somatycznych głodu alkoholowego, mogą być one wyjątkowo przykre dla chorego, a do tego bardzo trudne do zminimalizowania. W połączeniu z możliwymi symptomami emocjonalnymi i psychicznymi, fizyczne dolegliwości zostają dodatkowo spotęgowane. Do najczęściej wymienianych objawów tego rodzaju zalicza się:

• nadmierną potliwość ciała,
• uczucie „rozedrgania” – drżenie rąk, skurcze mięśni,
• częste kołatania serca, wrażenie, że serce „zaraz wyskoczy z piersi”,
• bezsenność lub też nadmierną senność, przy czym sny często dotyczą alkoholu i jego spożywania),
• uczucie dyskomfortu z różnych partii ciała – bóle brzucha, głowy, mdłości,
• brak apetytu.

Jednym z mniej typowych objawów ze strony ciała, jest tak zwany „suchy kac”, występujący nawet w przypadku zachowania abstynencji. W dużym skrócie uczucie to można porównać do tego, jakie towarzyszy wielu osobom następnego dnia po spożyciu dużych ilości alkoholu – mowa o zmęczeniu, mdłościach, zawrotach czy bólach głowy. W takiej sytuacji chory może mieć wrażenie, że najlepszą metodą na pozbycie się tego stanu jest klin – czyli przyjęcie chociażby minimalnej dawki alkoholu (co znowu stanowi ryzyko poddania się głodowi alkoholowemu).

Czy głód alkoholowy jest niebezpieczny dla alkoholika?

Należy wyraźnie to podkreślić – głód alkoholowy to bardzo niebezpieczne zjawisko dla każdego alkoholika, bez względu na to, czy odstawił używkę niedawno, czy też pozostaje w trzeźwości od wielu lat. W przypadku dużego nasilenia i występowania objawów o znacznej intensywności, głód alkoholowy może zaprzepaścić cały wysiłek włożony w proces zdrowienia!

Objawy głodu alkoholowego mogą skutecznie zaburzać racjonalne myślenie osoby uzależnionej, przez co zaczyna ona działać instynktownie, kierując się potrzebą zdobycia alkoholu.

W czasie terapii osoby uzależnione od alkoholu powinny kłaść ogromny nacisk na to, jak rozpoznawać pierwsze symptomy głodu alkoholowego oraz w jaki sposób sobie z nimi radzić.

Jak przeciwdziałać poddaniu się głodowi alkoholowemu?

Największym wysiłkiem w walce o zachowanie trzeźwości musi wykazać się sam alkoholik. Jego silna wola to największa broń, chociaż może też okazać się tym najsłabszym ogniwem. To dlatego ważne jest zdobycie wsparcia ze strony bliskich osób – terapeutów i lekarzy oraz, przede wszystkim, rodziny czy przyjaciół. Najbliżsi mogą stać się prawdziwym oparciem i nierzadko to oni pierwsi dostrzegają początki problemu.

Niektórym osobom uzależnionym można zaproponować także dodatkowe wsparcie, chociażby w postaci środków farmakologicznych. Jednym z takich rozwiązań jest tak zwana wszywka, w postaci, na przykład, Esperalu. To środek chemiczny, który wprowadza się podskórnie. Pozostaje on obojętny dla organizmu do momentu, aż chory spożyje nawet niewielką ilość alkoholu. Wówczas substancja czynna wywołuje, poprzez blokowanie metabolizmu używki, natychmiastową reakcję nietolerancji – pojawiają się niezwykle przykre dolegliwości przypominające zatrucie. Mogą występować nie tylko mdłości, ale też wymioty, kołatanie serca, duszności i drgawki. Chory, mając świadomość, jak skończy się spożycie alkoholu, ma dzięki temu większe obawy przed powrotem do uzależnienia.

Wszywki alkoholowe nie są niestety refundowane przez NFZ – zabieg wprowadzenia ich pod skórę przeprowadzić można w prywatnym gabinecie medycznym (takie usługi oferuje, na przykład, Chirurg-24 w Warszawie). Tego rodzaju procedura nie jest na szczęście zbyt kosztowna, zwłaszcza biorąc po uwagę jej możliwą skuteczność w walce z głodem alkoholowym.

Podsumowanie – co musisz wiedzieć o głodzie alkoholowym?

Głód alkoholowy jest jednym z trudniejszych elementów walki z uzależnieniem. Objawia się zarówno w sferze psychicznej, jak i fizycznej, wywołując dolegliwości somatyczne oraz wzbudzając trudne do opanowania uczucia i emocje.

Odczuwanie głodu alkoholowego nie jest krótkotrwałą chęcią przyjęcia używki, a silnym przymusem, który może w jednej chwili zaprzepaścić wieloletnią abstynencję. Jedną z metod wspierania chorych w opieraniu się temu odczuciu jest wprowadzenie pod skórę osoby uzależnionej wszywki alkoholowej, będącej „fizycznym straszakiem” mającym na celu wywołać obawy przed spożyciem alkoholu.

Równie istotne w walce z objawami głodu alkoholowego jest wsparcie chorego przez osoby bliskie – rodzinę, terapeutę, lekarza, a także innych uzależnionych, z którymi ten spotyka się w trakcie terapii.